Bibliotheken Tentoonstellingen Het Nederlandse lied

Het Nederlandse lied tot 1600

Handgeschreven en gedrukte bronnen uit de Leidse collecties

Tentoonstelling van 31 augustus tot 25 september 2001 in de Universiteitsbibliotheek.
Samenstelling: Johan Oosterman.

Inleiding

Tentoongestelde stukken


Rederijkers

Het lied stond bij de rederijkers minder hoog in aanzien dan verschillende andere genres. Toch zijn er nog heel wat rederijkersliedjes gemaakt (zie ook nr. 7).



1496klein.jpg (11816 bytes)19. Spelen van Sinne vol schoone allegatien, loflijcke leeringhen ende schriftuerlijcke ondervvijsinghen. Op de vraghe: VVie den meeesten troost oyt quam te baten Die schenen te sijn van Godt verlaten. Ghespeelt ende verthoont met octroy der Conincklijcker Mat. binnen die stede van Rotterdam/bijde neghen Cameren van Rhetorijcken/ die hem daer ghepresenteert hebben den xx. dach in Julio/ Anno 1561. Antwerpen: Willem Silvius, 1564. - Rederijkersspelen met daarin 4 (6?) liederen. [1496 G 9: 1]

Wedstrijden waren onlosmakelijk verbonden met de rederijkerij. Gezelschappen uit diverse dorpen en steden kwamen samen om in een competitie uit te maken wie het beste toneelstuk speelde, welk gezelschap de fraaiste intrede hield en welke zot de mensen het hardst liet lachen. Ook met liederen waren prijzen te winnen, al was de beloning relatief gering. Het lied stond bij de rederijkers duidelijk lager in aanzien dan toneelspel en het dichten van refreinen. Tijdens de Rotterdamse wedstrijd van 1561 verschenen negen rederijkerskamers. Een daarvan was de toen bloeiende kamer van Rijnsburg, die indruk maakte met een intredeliedje.

1497F3klein.jpg (19418 bytes)20. [Pieter Cornelisz. van der Morsch], Cort Verhae, Van tPrincipae, In Leyden bedreven, By Sotten meest, Die op Vrou Lors Feest Waren verschreven. Den xxvj. Mayus. Anno M.D.XCVI. 1596. Doen Ioncker Morss,, Troude Vrou Lors Op tLeytsche Toonneel: Won een Zot, van thienen, met Bot Voordienen Een Ring om zijn Keel. - Rederijkersbundel met zotte teksten. 10 liederen. [1497 F 3]

In de laatste week van mei 1596 organiseerden de Leidse rederijkers een grote toneelwedstrijd. Dit moest veel volk naar de stad lokken ten behoeve van een liefdadigheidsloterij. Veel publiek zou immers leiden tot een hoge opbrengst. Piero, de zot van de Leidse rederijkers, organiseerde gelijktijdig een spotwedstrijd in de vorm van een schertshuwelijk tussen Jonker Morsch en Vrouw Lors. De teksten van deze zotte wedstrijd zijn verzameld in een bundeltje dat nog in hetzelfde jaar verscheen.